بيان ذلك : اين ظن فعلى به خلاف : 1 . گاهى منشأش امرى است كه عند العقلاء و عند الشارع متبع است و هر دو در تفهيم مرادشان بدان اعتماد مىكنند مثل خبر واحد ثقه مثلا آيه قرآن ظهور در عموم دارد ، ولى خبر واحد ثقه بر تخصيص قائم شد و براى مخاطب ظن فعلى بر خلاف ظاهر آيه ، يعنى عموميت حاصل شد در اين صورت وجود ظن فعلى به خلاف مضر است و سبب مىشود كه كلام متكلم از ظهور بيفتد و طبق مؤداى اين دليل معتبر ظهور درست شود ( اين بخش هم مقبول شيخ است و هم مظفر ) . 2 . و گاهى منشأش امرى است كه عند العقلاء متبع است و عقلا بدان اعتماد مىكنند و ترتيب اثر مىدهند ، ولى عند الشارع حجيت و اعتبارى ندارد مثل شهرت كه شرعا حجت نيست كما سياتى در باب ششم در اين صورت هم وجود ظن فعلى به خلاف به نظر مصنف مضر است و جلو ظهور كلام را مىگيرد چون ملاك در ظهور بناى عقلاست نه بناى شارع به خلاف شيخ انصارى كه اين را مضر نمىداند . 3 . و گاهى منشأ اين ظن فعلى به خلاف امرى است كه عند العقلاء و نه عند الشرع اعتبارى ندارد مثلا از پريدن كلاغ براى اين سامع ظن فعلى به خلاف پيدا شد اين‌گونه ظن به خلافى عند الشيخ و الآخوند و المظفر مضر به ظهور كلام نيست و جلوى بناى عقلاييه را نمىگيرد . مثال : مولايى به عبدش گفت : اعط كن فقير درهما اين كلام ظهور در عموم دارد سپس پسر مولا آمد گفت : پدرم مىگويد به زيد فقير درهم نده اينجا عقلاى عالم و شاعر هر دو به اين خبر ترتيب اثر مىدهند و آمدن خبر مخصص عام مىشود و آن ظهور قبلى را به هم مىزند و ظهور ثانى در ما عدا الخاص پيدا مىشود ، ولى گاهى شهرت قرينه مىشود ، يعنى در اين شهر مشهور است كه اين مولا هرگاه مىگويد : به هر فقيرى درهمى بدهيد زيد را اراده نمىكند اين شهرت عند العقلاء متبع است ، ولى عند الشرع معتبر نيست و گاهى از پريدن كلاغ يا از ديدن خواب اين عبد ظن قوى پيدا كرد كه نبايد به زيد يك درهم را بدهد اين ظن عند العرف و الشرع معتبر نيست . در خاتمه : شايد منظور آخوند از آن ظن به خلافى كه فرمود ( مضر نيست ) همين